Tại sao một người muốn sống với hiện tại? Ta thấy suy nghĩ về tương lai đem lại âu lo còn quá khứ khơi dậy nhiều nuối tiếc. Ta nghe được ở đâu đó rằng khi sống với hiện tại thì một người sẽ ở với những gì đang diễn ra trước mắt và khi đó lo âu và tiếc nuối sẽ không hiện diện. Điều này nghe hấp dẫn và ta thấy đó là một thứ tốt để sở hữu, rồi ý tưởng sống với hiện tại trở thành mục tiêu để theo đuổi.
Ta đã sáng tạo ra nhiều biện pháp, bài tập, hoạt động, lời khuyên để giúp ta sống chung với hiện tại. Ta bỏ nhiều nguồn lực ra để đi học, thực hành, tập luyện để cố giữ cho tâm trí không bị trôi dạt về quá khứ và tương lai. Sống với hiện tại giờ có thể được đo lường bằng thời lượng và chất lượng. Nhiều thời gian ở hiện tại hơn là tốt, ở hiện tại chú tâm hơn là tốt. Như thế này là chánh niệm nên ta sẽ làm nhiều điều này hơn, như thế kia là không chánh niệm nên ta không được làm như thế.
Ta có bao giờ dừng lại để quan sát xem con đường này đem lại những gì? Nó có đem hiện tại đến với ta hay chỉ dẫn ta theo đuổi một ảo ảnh mà khi đạt được thì ta lại phải tiếp tục theo đuổi? Ta có thực sự hiểu sống với hiện tại là như thế nào hay chỉ đang hy vọng rằng cứ kiên trì làm những gì đang làm thì tự dưng một ngày ta sẽ có thể sống chỉ với hiện tại?
Một người có thể dành cả đời để theo đuổi ý tưởng sống với hiện tại mà không nhận ra rằng chính hành động, xu hướng đó là thứ ngăn cản ta thực sự nhìn được những gì đang diễn ra trước mắt.
Thứ cho ta năng lượng để cố gắng sống với hiện tại là mong muốn được sống với hiện tại. Với mong muốn đó, khi trải nghiệm những gì đang diễn ra thì thứ trước mặt không phải là điều ta thực sự để tâm. Đằng sau những hành động mang mác sống trong hiện tại, trong lòng lại luôn để ý xem ta đã đạt được thứ ta muốn hay chưa. Vì mong muốn đạt được một kết quả, ta đem kiến thức đã ghi nhớ trong đầu ra đối chiếu với những gì đang thấy. Nếu hành động, cảm giác không giống như ta mong đợi thì ta cố điều chỉnh, nếu đúng như ta mong đợi thì ta hài lòng và cố làm đúng nhiều hơn.
Những ý tưởng về hiện tại mà ta đang theo đuổi là đích đến ta tự nghĩ ra. Việc đạt được những gì sách vở định nghĩa là ‘sống với hiện tại’ khác với thực sự sống với hiện tại. Những mục tiêu mà ta theo đuổi được tạo nên từ vẻ ngoài của thứ thật, sở hữu được vẻ ngoài không đồng nghĩa có sự hiện diện của thứ thật trong cuộc sống. Khi cố gắng sống với hiện tại thì ta đang hướng tới tương lai.
Quan sát bản thân đang cố gắng sống với hiện tại là đang nhìn vào sự thật, nhìn vào những gì đang diễn ra trong tâm trí. Cố gắng uốn nắn hành động theo một tiêu chuẩn để đạt được chánh niệm là đang không nhìn vào hiện tại. Sống với hiện tại không cần một người phải cố gắng để ở đó với hiện tại, vì khi đó thứ ta quan tâm là những gì đang diễn ra chứ không phải là đạt được lợi ích của việc chứng kiến những gì đang diễn ra.