Sinh ra với không chút kiến thức về con người và cuộc sống, ta lớn lên với những lời chỉ dẫn của người xung quanh. Những lời chỉ dẫn này ít nhiều sẽ định hướng cuộc đời ta, có điều ta học được sẽ giúp ích nhưng có những điều lại ngăn cản ta nhìn ra sự thật. Bám víu vào những suy nghĩ, quan điểm không thuận với thực tế sẽ tạo ra nhiều mâu thuẫn khi ta tương tác với bản thân, với người khác và với cuộc sống. Tích luỹ nhiều ý tưởng về ‘cách mọi thứ nên là’ sẽ khiến ta sống chung với nhiều khó khăn vì ta luôn cố uốn nắn mọi khía cạnh trong cuộc sống theo ý muốn.
Khi gặp khó khăn thì ta thường làm gì? Câu trả lời hiển nhiên là đi tìm giải pháp, đó là xu hướng bản năng mà nhiều người sẽ hướng tới. Ngoài ra thì một người có thể than phiền và không làm gì cả, nhưng ta đều biết hành động này sẽ không giải quyết được vấn đề. Nhưng có phải có những khó khăn trong cuộc sống mà cho dù ta có thử bao nhiêu giải pháp thì cuối cùng vấn đề vẫn cứ quay trở lại? Có phải có những khó khăn mà ta cứ gặp đi gặp lại cho dù có dành hàng năm, hàng chục năm để cố giải quyết? Khi có quá nhiều vấn đề tồn đọng trong cuộc sống, ta dễ bị cuốn vào vòng xoáy thèm khát giải pháp và đôi lúc mỗi giải pháp ta áp dụng lại sinh ra thêm vấn đề của riêng nó.
Một người có thể đi một quãng đường rất xa, dành rất nhiều nguồn lực để đi tìm giải pháp cho vấn đề mà người đó không biết rõ tại sao lại tồn tại. Việc theo đuổi giải pháp cho vấn đề ta chưa hiểu chằng khác nào mò mẫm trong bóng tối. Câu chuyện có thể sẽ đơn giản hơn nếu ta có thể dùng nỗ lực và sự kiên trì để tìm giải pháp cho mọi vấn đề nhưng sự thật thì không phải vậy. Vì có những vấn đề không thể được giải quyết bằng hành động đi tìm giải pháp hay áp dụng giải pháp. Đối với những vấn đề này chính việc đi tìm giải pháp lại tạo ra thêm vấn đề và giải pháp được áp dụng chỉ dẫn một người đi lòng vòng rồi cuối cùng quay trở lại gặp vấn đề. Có những vấn đề sẽ luôn ở đó chỉ cho tới khi ta hiểu được nguồn gốc của vấn đề. Có những khó khăn sẽ chỉ chấm dứt khi ta nhìn ra được sự thật đằng sau khó khăn.
Sự bối rối và khó hiểu sẽ không hiện diện khi ta không còn cố gắng thay đổi thứ không thể chủ đích thay đổi. Cuộc sống sẽ nhẹ nhàng hơn khi ta nhìn bản thân, nhìn thế giới theo đúng bản chất của nó. Nền móng cho việc hiểu cuộc sống bắt đầu từ việc hiểu bản thân, hiểu tâm trí. Nếu không hiểu được cách tâm trí vận hành thì những ý nghĩa cuộc sống mà con người theo đuổi sẽ chỉ là công cụ để một người cố lấp đi chỗ trống nơi nội tâm. Nếu không hiểu được chính tâm trí của bản thân thì một người sẽ dễ bị phụ thuộc vào những gì người khác nói để định hướng cuộc đời.
Hiểu tâm trí tới từ việc quan sát hành động, xu hướng của tâm trí. Quan sát những ham muốn, suy nghĩ, cảm xúc ta có khi tương tác với bản thân, với thế giới. Quan sát xem điều gì tạo ra chỗ trống nơi nội tâm, điều gì ta thực sự mong đợi khi tìm đến sự chỉ bảo từ người khác. Khác với những con đường khác, hành trình đi tìm sự thật về tâm trí, về cuộc sống là con đường đơn độc. Không một người nào khác có thể giúp ta nhìn rõ sự thật được cả. Một người có thể nghe, đọc, ghi nhớ và nói lại được những gì đã tiếp thu nhưng điều đó không đồng nghĩa với hiểu. Chỉ khi tự mình quan sát, trải nghiệm những gì đang diễn ra mà không có sự can thiệp của những quan điểm, định kiến thì ta mới có thể nhìn rõ được sự thật.
Những điều bạn đang đọc ở đây hay ở những bài viết khác là lời mô tả xuất phát từ những gì tác giả thấy và trải nghiệm khi quan sát tâm trí và biểu hiện của nội tâm ra ngoại cảnh. Những câu từ, bài viết chỉ là bức tranh được dùng để mô phỏng lại những thứ thật, những trải nghiệm thật. Việc tự mình quan sát những gì diễn ra trong tâm trí sẽ đem lại trải nghiệm khác hẳn với việc suy nghĩ, đánh giá dựa theo kiến thức đã biết. Và một khi thấy rằng ta có thể tự quan sát tâm trí, tự quan sát để hiểu những khó khăn trong cuộc sống thì ta sẽ không còn cần người khác chỉ bảo ta phải sống như thế nào nữa.