Làm sao để mô tả vị sôcôla cho một người chưa bao giờ ăn sôcôla? Ta có thể thử nhưng những gì ta nói sẽ không có ý nghĩa nhiều lắm chỉ tới khi người kia ăn sôcôla. Đối với người chưa bao giờ ăn sôcôla thì lời mô tả mà người đó biết về sôcôla không thể giúp người đó biết được vị thật sự của sôcôla là như thế nào.
Làm thế nào để một người mô tả trải nghiệm của việc leo lên đỉnh núi Himalaya? Đầu tiên người đó phải hoàn thành hành trình và sống sót trở về. Những từ ngữ người đó dùng khi kể sẽ được sinh ra từ chính trải nghiệm. Những khó khăn, khung cảnh, cảm giác, âm thanh, suy nghĩ trong xuyên suốt quá trình được ghi nhớ bởi não bộ rồi chuyển thành lời văn mà người đó cảm thấy phù hợp.
Khi đọc mô tả về trải nghiệm, ta chỉ có thể hình dung được một phần nhỏ của những gì thực sực diễn ra với người đó. Vì những từ ngữ đó đối với ta không gắn liền với trải nghiệm trực tiếp. Nói cách khác, cùng một từ ngữ nhưng có thể mang ý nghĩa khác nhau đối với mỗi người. Chỉ có người nào cũng đã trải qua hoàn cảnh, trải nghiệm tương tự thì mới có thể hiểu được chiều sâu ý nghĩa của từ ngữ đó. Khi đọc lời mô tả, một người khác cũng đã sống sót trở về từ Himalaya sẽ nhìn ra được thứ thật đằng sau từ ngữ đại diện cho nó.
Từ ngữ là một công cụ giao tiếp hiệu quả nhưng nó có giới hạn trong một số vấn đề. Với những vấn đề hữu hình, phổ biến trong xã hội, khi mọi người đều hiểu ngữ cảnh và đã có tiếp xúc trực tiếp với vấn đề thì từ ngữ là cách giao tiếp dễ dàng nhất. Còn với những vấn đề vô hình, thiên về trải nghiệm cá nhân thì từ ngữ nhiều khi không thể truyền tải được hết hàm ý của người nói tới người nghe, của người viết tới người đọc. Nhất là với vấn đề nội tâm, liên quan tới suy nghĩ, cảm xúc, ham muốn. Nơi mà những vấn đề xảy ra bên trong tâm trí của một người, nơi mà những vấn đề của một người chỉ có thể quan sát trực tiếp được bởi người đó khi tự mình nhìn vào bên trong. Đây có lẽ là khía cạnh mà từ ngữ sẽ mang lại nhiều khó khăn hơn là lợi ích.
Điều thường xảy ra đối với một người muốn tìm hiểu về nội tâm là người đó sẽ bắt đầu bằng cách đi tìm kiến thức từ nguồn bên ngoài. Vì khi bắt đầu, bản thân không có kiến thức gì nên người đó dễ tiếp nhận những gì mình tiếp cận được và coi kiến thức đó là đúng. Và sau này khi nói về vấn đề vừa học thì người đó sẽ đem lại những gì mình tiếp thu được ra để làm câu trả lời. Chưa nói đến việc đúng sai của kiến thức, việc thiếu trải nghiệm, quan sát trực tiếp nội tâm sẽ khiến cho người đó rơi vào hoàn cảnh có thể bình luận về vấn đề nhưng không hiểu sâu sắc vấn đề. Những từ ngữ người đó dùng để diễn giải nội tâm không tới từ chính quan sát của người đó mà tới từ lời mô tả của người khác. Những từ ngữ người đó ghi nhớ về vấn đề nội tâm sẽ giống như những từ ngữ ta đọc về trải nghiệm leo đỉnh Himalaya vậy, có một chút nội dung về vấn đề nhưng chưa cho ta thấy thứ thật đằng sau từ ngữ.
Việc ghi nhớ nhiều lời diễn giải, lí thuyết về tâm lí, con người sẽ không mang nhiều giá trị trong việc hiểu bản thân nếu một người không một lần ngồi xuống và quan sát những gì đang diễn ra ở trong tâm trí. Nhìn thấy cơn giận ở trong ta, nhìn thấy những suy nghĩ liên quan tới cơn giận, nhìn thấy điều ta muốn đằng sau cơn giận sẽ giúp ta hiểu về giận hơn là đọc, học về giận. Khi hiểu được cơn giận, ta sẽ không còn phải phụ thuộc vào những gì người khác nói về cơn giận nữa vì ta đã trực tiếp quan sát vấn đề.
Đối với những gì đang viết ở đây cũng vậy. Có thể một người đã trải nghiệm vấn đề này rồi nhưng chưa đào sâu hoặc không quan tâm. Có thể những câu từ ở đây sẽ không có giá trị gì hơn ngoài việc cho một người biết là có thể tồn tại vấn đề như vậy. Để hiểu vấn đề này thì một người cần trực tiếp quan sát sâu hơn những từ ngữ người đó dùng khi suy nghĩ về nội tâm. Ta có thật sự nhìn được những gì đang diễn ra bên trong hay ta chỉ dùng từ ngữ đã tiếp thu được để diễn giải về những gì đang diễn ra? Chỉ khi nhìn thấy được thứ thật đằng sau những từ ngữ thì ta mới hiểu được sự khác biệt. Một người sẽ tự mình nhìn xa hơn giới hạn của từ ngữ khi việc hiểu quan trọng hơn việc có thể nói rằng mình đã biết câu trả lời.